Het Unilever-model en de ingeblikte nachtschade

Allemachtig, wat een ezels zijn we toch, u en ik! Zijn we d'r toch goddomme wéér gewoon ingetrapt! Verkiezingen! roept iedereen dan ineens, en voor je het weet kijk je naar stomvervelende lijsttrekkersdebatten, consulteer je online stemwijzers, en schrok je extra haastig je avondeten naar binnen om maar op tijd in het stemlokaal te zijn. En het maakt gewoon geen reet uit, haha! Ze zitten er gewoon allemaal weer, en lachen weer vrolijk mee. Jan-Petertje lacht blij, en Woutertje acteert wat traantje maar lacht dan gelukkig ook weer een beetje, en Markje haalt zijn schoudertjes op en lacht dan gewoon ook maar een beetje mee. Janneman lacht het meest van allemaal. En dat ene rare jongetje met zijn gebleekte kapsel, nou ja, daar praten we gewoon niet mee. Die moet maar in zijn eentje een beetje gaan lachen. Net zo makkelijk.

Kent u Unilever? Dat is een bedrijf dat zo groot en alomtegenwoordig is, dat u alles dat u eet en drinkt, alles waarmee u wast of poetst, alles dat u uitplast of -poept, ja, dat nagenoeg alle materie waaruit ons lichaam is opgetrokken op de een of andere manier van Unilever afkomstig is. Een soort van God met aandelen, zal ik maar zeggen.

Om de consument nou niet het nare idee te geven dat een enkel bedrijf zoveel facetten van hun leven beheerst, maakt Unilever gebruik van multi-channel branding. Dat is een marketingterm, dus het kan van alles betekenen, maar het komt er ongeveer op neer dat het beter is om niet één merk wasmiddel te fabriceren, maar zoveel merken als je market research taskforce kan bedenken. Eén wasmiddel voor de milieubewuste consument, één voor consumenten die geen geld hebben, één voor consumenten die van "gewoon" houden, één voor consumenten die alles kopen waar "nieuw" op staat, één voor consumenten die alles kopen waar "gratis 15% extra" op staat, en één voor consumenten die graag laten zien dat ze veel geld kunnen uitgeven.

Maar, ha ha, het maakt niet uit welk wasmiddel u koopt, want ze worden uiteindelijk allemaal bedacht, geproduceerd en vermarkt door Unilever. En raadt eens waar uw centjes uiteindelijk terecht komen? Juist! Netjes in het laatje van Unilever. Geen man overboord, alles onder controle, en iedereen mag meedoen, zolang Unilever er maar wel bij vaart. Platenmaatschappijen werken ook zo. Brave popliedjes voor de gemiddelde bakvis, en voor recalcitrante puberjongetjes die "tegen" zijn, wordt doodleuk een alternatief distributiekanaal met alternatieve schreeuwbandjes uit de grond gestampt. Zogenaamd onafhankelijk, maar via de achterdeur keurig deeluitmakend van de boekhouding van een van de vijf grote platenmaatschappijen. U wilt tegendraads zijn? Geen probleem; we verdienen er geen cent minder om.

En dat is ook hoe in Den Haag de etalage wordt ingericht. Eén partij voor kiezers die geen geld hebben, één voor milieubewuste kiezers, één voor kiezers die van "gewoon" houden, één voor kiezers die alles willen waar "nieuw" op staat, één waar "gratis 15% extra" op staat, en één voor kiezers die graag laten zien dat ze veel geld kunnen uitgeven. Links, rechts, midden, reli, groen, rood of dier --- het mag allemaal. Zelfs de tegendraadse Fortuynistische tegenstemmen worden keurig netjes via voorkeursstemmen op Verdonk afgevangen, en tikken achter de rug van Rutte fijn bij als zetels voor de VVD; als bekrachtiging van het establishment dus. Geen man overboord, alles onder controle, en iedereen mag meedoen.

Maar de SP dan? Dat is toch een hele radicale partij enzo? Met allemaal vernieuwende ideeën, en nog leunend op een echte ouderwetsche ideologie? Een sympathieke partij van en voor underdogs en outsiders? Welnee! Geen enkele vernieuwende outsiderpartij komt in Nederland zomaar ongestraft op 25 zetels terecht. Nee nee, uit de probleemloze greep naar de macht die Jan Marijnissen heeft mogen doen, kunnen we afleiden dat de SP inmiddels ook gewoon een product in het politieke assortiment van de BV Nederland is geworden. Geen krant of interviewer heeft onze Jan ook maar een strobreed in de weg gelegd. Was hij een échte politieke vernieuwer geweest, dan hadden de media een enorme bak stront over hem uitgestort, en had er al lang iemand de trekker overgehaald.

Ho ho, Lagonda! Je kan veel zeggen, maar Jan is één brok integriteit, die staat voor zijn idealen. Ja? Ik vraag me af of dat zo is. Ik wantrouw iedereen die zonodig vooraan wil lopen in een politieke beweging. Macht corrumpeert niet; macht trekt reeds gecorrumpeerde mensen aan --- heerszuchtige klootzakjes die iets willen *doen* met macht. Omwille van ideologie, oh, vast en zeker, maar ook omwille van persoonlijke glorie, omwille van je eigen dikke egolul. Omdat je, ondanks je bevlogen ideologische plannen, toch ook ergens vindt dat *jij*, met je unieke en magnetische persoonlijkheid, de meest geschikte persoon bent om als uitvoerder van die plannen in de schijnwerpers te staan. Politiek is ijdelheid.

En ja, ook Jan Marijnissen is ijdel en heerszuchtig. Kijk eens naar een stukje uit de documentaire die René Roelofs maakte over de gang van zaken in de Tweede Kamer. Hij filmde ook bij de SP achter de schermen, waar we ineens een hele andere Jan zien. Weg is de zachtaardige en sympathieke knuffelbeer; hij blijkt een kortaangebonden, en ongelikte potentaat te zijn, die snuivend en bokkend Agnes Kant publiekelijk vernederd. Jan is niet vies van machtspolitiek (dit is: politiek gebaseerd op intimidatie en niet op argumentatie) en heeft overduidelijk vaker met dit bijltje gehakt.

En het kan ook niet anders zijn: omdat Jan er blijkbaar in is geslaagd zich door de ontsmettende douche van de reguliere gelederen naar binnen te werken, wil dat zeggen dat de mannenbroeders in hem hebben herkend wat ze ook in elkaar herkennen, namelijk diezelfde ijdeltuiterige uitgekooktheid die nodig is om het spel met succes te spelen. Zijn eclatante verkiezingsoverwinning geeft aan dat Jan principes heeft ingeleverd ten koste van zijn persoonlijke glorie --- anders was hij nooit zo ver gekomen. Hij is nu one of the good ol' boys, en zal wel glad uitkijken zijn verworven positie met controversiële plannen in gevaar te brengen. De venijnige nachtschade van weleer zal een ontpitte en waterige bliktomaat blijken te zijn.

En zó werkt het in Nederland; je mag pas deel uitmaken van de broederschap als je hetzelfde ruikt, hetzelfde handelt, op dezelfde manier kunt liegen, hetzelfde gemanagede socialisme wil en kan bedrijven, en, bovenal, als je hebt laten zien dat je het behoud van het establishment zélf maar bovenaan in het vaandel draagt. Als je aan die voorwaarden voldoet, dan mag je meedoen, en een stukje macht "pachten" voor vier jaar. En de kiezers? Die worden zorgvuldig begoocheld met de illusie van een keuze, zodat zij steeds voor hetzelfde zult kiezen. Wij zijn er eigenlijk alleen nog maar om het establishment te legitimeren en te bekostigen. Voor de rest moeten we niet in de weg lopen, en al helemaal niet op outsiders gaan stemmen.

En daarom heb ik op Wilders gestemd. Niet omdat ik zijn standpunten deel. Niet omdat ik alle moslims uit Nederland wil gooien. Niet omdat ik alle moskeeën wil sluiten. Niet omdat ik denk dat zijn partij er veel van zal bakken. Maar omdat alleen een stem op Wilders een échte tegenstem is --- althans; een stem die met negen zetels niet zomaar genegeerd kan worden. Een duidelijker motie van wantrouwen aan het adres van de Haagse kliek is via de stembus helaas niet te maken.